نشد ، الّا آنان كه شهيد شدند يا وداع جهان گفتند و بمردند و جماعتى از نو ملازم ركاب شد . پس دو هزار ( 2000 ) مرد به شمار رفت . آنگاه رسول خداى ابو رهم غفارى را در مدينه به خليفتى گذاشت و از شهر خيمه بيرون زد . صد ( 100 ) سر اسب جنيبت « 1 » با ايشان بود و هفتاد ( 70 ) شتر از بهر هدى بداشتند و اصحاب شاكى السّلاح بودند . پس پيغمبر شتران را به ناحيه اسلمى سپرد و حفظ اسبان را به محمّد بن مسلمه گذاشت و جبه خانه را با بشر بن سعد تفويض فرمود ؛ و ايشان را بر مقدمهء سپاه روان داشت . جماعتى از مسلمين عرض كردند كه : هنگام صلح به شرط بود كه سلاح جنگ به مكه نبريم جز شمشير كه آن نيز در نيام باشد . پيغمبر فرمود : اين را آشكار نخواهيم داشت ، از بهر آن است كه اگر قريش عهد بشكنند بىسلاح جنگ نباشيم . چنان كه خداوند اين آيت فرستاد : وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ حَتَّى يُقاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذلِكَ جَزاءُ الْكافِرِينَ . « 2 » خلاصهء معنى چنان است كه مىفرمايد : با آن مردم كه از مقاتلت شما نپرهيزند ، از مبارزت با ايشان مسامحت روا مداريد و اين جماعت را در هرجا ديدار كنيد عرضه دمار سازيد ، چه منع ايشان شما را از حرم خداى از كشتن شما مر ايشان را نكوهيده‌تر است ؛ لكن در كار جنگ پيش دستى نكنيد و اگر رزم دهند ، در قتل ايشان خويشتن‌دارى مىفرمائيد كه كيفر كافر جز اين نيست . الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ . « 3 » مىفرمايد : اگر شما در شهر ذىقعده كه از اشهر حرام است « 4 » ، به قضاى عمره مىرويد و در خاطر داريد كه اگر كفار كاوشى كنند كيفر دهيد در ازاى آن است كه ايشان نيز حرمت ماه حرام را بشكستند و از براى دفع به شما كار جنگ راست كردند و شما را از زيارت بيت بازداشتند . حرمتها با هم برابر است و كسر هر

--> ( 1 ) . جنيبت : يدك ( 2 ) . سورهء بقره ، آيه 190 و 191 . ( 3 ) . سورهء بقره ، آيه 194 . ( 4 ) . چهار ماه رجب و ذىقعده و ذيحجه و محرم را « اشهر حرم » مىنامند زيرا كه قتال و خونريزى در اين چهار ماه حرام بوده است .